İNGİLTERE… Stand Up’dan önce hiciv vardı…

Backyard Comedy Club’da geçen pazar akşamı, Eastern European Comedy Festivali kapsamında dört Türk komedyenin sahne aldığı “Şaka Maka” adlı Türkçe stand-up gösterisini gazeteci arkadaşım Mustafa Köker ile birlikte izledik.

Toplumda “stand up” denilince akla Kıbrıs kökenli Osman Balıkçıoğlu ve Ümit Dandul geliyordu, şimdi genç sanatçıları da sahnede görmek sevindirici. Aslı Akbay, Şaban Kazım, Ruşen Tuzcu ve Hassan Dervish seyircilere hoş zaman geçirttiler. Özellikle iki dilli, iki kültürlü olmanın getirdiği komik olayları anlattıklarında izleyiciler espirilerde kendilerini buldu.

Gösteri sonrasında ev yolunda Mustafa ile biz de birbirimize “stand up” yapmaya başladık. Ne kadar çok komik hikayeler biriktirmişiz. Bana anlatılan yaşanmış  gerçek öyküleri sizinle de paylaşayım.

– Babası Türkçesi iyi olsun, Türk kültürünü unutmasın diye liseyi okumak üzere kızını İstanbul’a gönderir. Derste öğretmen “Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u fethetmek için şehri karadan ve denizden kuşattı” deyince, bizimkisi parmak kaldırıp sormuş, “Fatih ne diye kuşları atmış, anlamadım!” Derste diğer öğrenciler gülme krizine tutulunca bizimkisi akşam babasına isyan etmiş, “Ben artık Türkiye’de okumak istemiyorum…”

– “Oğlum babaannen nereye gitti” diye soran babasına “Bakkala” demiş ufaklık… Baba şaşırmış, “Ne diye gitti ki bakkala?” diye sormuş. Oğlunun yanıtı ise “Bilmiyorum. ‘Aptes almaya gidiyorum’ dedi…”

– Sığınmacı Cuma Karakuş tercümanına dönerek, “Artık İngilizceyi öğrendim sayılır, İçişleri Bakanlığı’na yalnız gitmek istiyorum” der. Bir süre sonra Cuma yine tercümanın kapısını çalar, “İçişleri’ne gittim ama işimi halledemedim. Kaç kez ‘Friday Blackbird’ dedim, üstelik yazdım da ama yine de dosyamı bulamadılar…”

Benim başıma gelen bir komiklik de şöyle. İngiliz arkadaşım Kathy’ye Türkiye’de çocuk sahibi olmak istemeyen bazı ailelerin son çocuğa “Yeter” adını verdiklerini anlatmıştım. Kathy “Enough!”ın isim olmasına çok gülmüştü. Bana “Good by”ın Türkçesini sorduğunda “Go smile, smile” yerine geçen “Güle güle” dediğimde de kahkaha atmıştı.

Günlerden bir gün Kathy ile pub’da biramızı yudumlarken bizim toplumdan iki tanıdık kadın geldi. Biz de yanımıza buyur ettik. Kathy’yle haliyle İngilizce konuşuyoruz. Kadınlar başladılar kendi aralarında Türkçe olarak Kathy’yi çekiştirmeye: “Ayakkabısı giysisine uymamış”, “Saç modeli de pek komikmiş…” Kadınlardan birisi İngilizce bira isteyip istemediğimizi sordu. Kathy aksansız bir Türkçeyle “Yeter” dedi. Kadınların yüzü kızardı, biradan vazgeçip “Biz gitsek iyi olacak” diye toparlandılar… Bu kez Kathy bilmeden son darbeyi vurdu: Güle güle…

Gösterideki çok beğendiğim stand up’cı Aslı Akbay da Türkiye’de İngiliz bir arkadaşıyla gittiği bir düğünde dinlediği türküyü anlattı: “Karaçalı gibi girdin aramıza / Al kızını koy çuvala / Salla salla vur duvara…” Bazen de ağlanacak halimize gülüyoruz. Biz böyleyiz.

Stand-up kelimesi Türkçeye “Komik anlatı” diye çevrilebilir belki. “Şaka” ya da “Skeç” kelimeleri de pek uymuyor.

Neyse dostlar bizim kültürde “stand up” öncesinde hiciv, taşlama, yergi, satir vardı. En büyük hicivciler arasında Şair Eşref’i ve Neyzen Tevfik’i sayabiliriz. Şair Eşref o dönemin Tayyip Erdoğan’ı sayılan Abdülhamit ve o dönemin OHAL’i sayılan istibdat’ı şöyle yerer:

“Öyle bir hünkâr ile millet belaya düştü kim / Haşre dek kan dökmeye iblise karşı vaadi var. / Şimdi de kalkıştı tebdil-i veraset etmeye / Zulmü bitmek bilmiyor, mabadinin mabadı var…”

Şair Eşref vasiyetini de şöyle hicveder, “Kabrimi kimse ziyaret etmesin Allah için / Gelmesin reddeylerim billah öz kardeşimi / Gözlerim ebna-yı ademden o rutbe yıldı kim / İstemem ben fatiha, tek çalmasınlar taşımı.” Büyük şair Eşref 1912’de 66’sında içkiden öldüğünde “vasiyeti” mezartaşına yazıldı. Ne yazık ki bu taş çalındı.

İşte dostlar, öyle bir halkız biz… Kendisini garpta sanan şarkız biz…

Önceki haberSolu soldan vurdular!
Sonraki haber“Kraliyet dörtlüsü” bir arada
Faruk Eskioğlu, (1958, Akşehir) gazeteci ve yazar. 1985'ten bu yana yaşadığı Londra'dan Türkiye'deki ulusal medyaya yönelik muhabirlik, temsilcilik yaptı. Londra'da yayınlanan Türkçe toplum gazetelerinde çalıştı ve bazı gazetelerin kuruluşunda yer aldı. Halen sosyolojik değeri olan haber ve araştırmalara ağırlık veren yazar, halen 2004'te kurduğu Açık Gazete'yi (acikgazete.com) yönetiyor ve köşe yazarlığını sürdürüyor.Eskioğlu, 13'üncü yüzyılın sonunda Horasan'dan Akşehir Maruf köyüne yerleşerek tekke kuran Hasan Paşa soyundan geliyor. Hasan Paşa'nın oğlu Şeyh Hacı İbrahim Veli Sultan'ın "Mülk Allahındır" felsefesiyle Anadolu'da bir ilk sayılan kendine adına kurduğu yoksullara yardım vakfı ise halen faaliyettetir.Eskioğlu, ilk ve orta öğrenimini Akşehir'de tamamladıktan sonra 1979’da AİTİA Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Yüksek Okulu’nu bitirdi. 1984’te Gazi Üniversitesi Ekonomi Fakültesi’nde "master" yaptı. THA’da gazeteciliğe başladı. Aralık 1985’te kendi deyimiyle "siyasi sürgün" olarak geldiği Londra’da ilk 2 yıl baba mesleği kasaplık yaptı. İngilizce öğrendikten sonra medya okudu. Uzun yıllar Nokta dergisi İngiltere Temsilciliği, Hürriyet Londra bürosunda habercilik yaptı. Gazeteciliğin yanısıra 1986-98 arasında grafiker tasarımcı olarak çalıştı. Ayrıca pek çok siyasi afiş ve logo tasarladı.1998’de Türkiye’ye döndü. Hürriyet Gazetesi Ekonomi Servisi’nde haberci ve star.com.tr’de ekonomi editörü olarak görev yaptı. “Basında etik ve toplam kalite yönetimi” üzerine araştırmalar yaptı, bu konudaki konferans ve panellere katıldı.Türkiye’deki 2001 ekonomi krizinde Londra’ya dönerek grafiker tasarımcılık ve gazeteciliği sürdürdü. Toplum gazetelerinden Olay’da genel yayın yönetmenliği yaptı. Londra’da ilk Türkçe internet gazetesini çıkardı ve toplum gazetelerine ilk ajans hizmeti sundu. 2004’te dünya haberleri veren acikgazete.com’u kurdu. İki ayrı toplum gazetesini yayına hazırladı. Türkiye’deki bazı tv kanallarına haber geçti, uzun süre Akşam Londra Temsilciliği’ni üstlendi.Londra'da 2004’te "İçimizden Birisi: Vanunu" başlıklı bir kısa film çekti. Londra'daki toplumu anlatması açısından bir ilk sayılan "Aşkolsun! Adı Aşkolsun" başlıklı belgesel romanı 2007’de Türkiye’de yayımlandı. Türkiye'den 150 ve Kıbrıs'tan 100 yıllık İngiltere'ye göçün anlatıldığı 3 ciltlik "Londra'da Bizim'Kiler" başlıklı araştırması 2019 sonunda çıktı. Eskioğlu’nun Su ve Defne (2004) adlı ikiz kızları bulunuyor.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

nine − 1 =

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.