Avustralya ile Türkiye arasında sorun var, kaynağı: Emine Erdoğan

Uzun zamandan bu yana hatırlayabildiğim tek sorun, 2019 yılında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, 18 Mart Şehitleri Anma ve Çanakkale Zaferi’nin yıldönümü dolayısıyla düzenlenen törende yaptığı konuşmada, İslam karşıtı düşüncelerle ülkeyi işgal etmek üzere gelecekler için “Tıpkı dedeleri gibi tabutları içinde geri göndeririz” ifadesini kullanarak Anzaklar’a gönderme yapmasıydı. Zamanın Avustralya Hükümeti, Türkiye’nin Canberra Büyükelçisi Korhan Karakoç’u Dışişlerine çağırıp protesto etmişti.

Nitekim yıllar önce tanıştığım bir Avustralya’nın Ankara Büyükelçisi de, Avustralyalı diplomatlar arasında Ankara’nın, iki ülke arasındaki sorunsuz ilişkilerden dolayı herkesin tayin olmak için can attığı popüler bir başkent olduğunu söylemişti.

Durum bugün biraz değişik.

9 Eylül’de güven mektubunu Cumhurbaşkanı Erdoğan’a sunarak görevine başlayan Avustralya’nın yeni Ankara Büyükelçisi Sally-Anne Vincent, kucağında nurtopu gibi bir sorun buldu: İki ülke, gelecek yıl düzenlenecek iklim zirvesinin (COP31) nerede yapılacağı konusunda anlaşamıyordu.

Zirvenin ev sahipliğine için hem Avustralya, hem Türkiye talip. Avustralya’nın tüm çabalarına karşın Türkiye, başvurusundan geri adım atmıyor.

COP’un düzenleneceği ülke BM’deki gruplar arasında rotasyonla belirleniyor. Gelecek yılın zirvesini düzenleyecek ülke, Western European and Other States Group (WEOG) adıyla anılan Avustralya ve Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 28 üyeli gruptan çıkacak. Ev sahibi ülke seçimle değil, genel mütabakatla belirleniyor.

Avustralya, zirveyi küresel ısınmanın en dünyada en yakın ve büyük tehdit oluşturduğu Pasifik Adaları ile birlikte Güney Avustralya’nın Adelaide kentinde düzenlemek istiyor. Güney Avustralya Hükümeti olası zirveye hazırlık için Ağustos ayında 8 milyon dolar bütçe ayırdı.

Eğer, kimine göre ‘İklim Olimpiyatları’ olarak da değerlendirilen zirve Avustralya’da düzenlenirse, aralarında devlet başkanları, hükümet yetkilileri, lobi grupları, uzmanlar ve delegelerin olduğu 40 bin kişi davet edilecek.

Ama bir sorun var: Türkiye.

Türkiye de zirveye ev sahipliği yapmaya talip ve Avustralya’nın tüm diplomatik girişimlerine rağmen çekilmiyor. Başbakan Anthony Albanese, sorunu çözecek bir mekanizma olmadığını, önümüzdeki günlerde New York’ta yapılacak BM Genel Kurulu’nda Cumhurbaşkanı Erdoğan ile konuyu konuşma imkanı bulmayı umut ettiğini söyledi.

İklim değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, grup üyesi 28 ülkeden 23’ünün ‘gözünün içine bakarak elini sıkıp, toplantıya ev sahipliğinde size destekliyoruz’ dediğini söylüyor. Grupta Türkiye’yi açıkça desteklediğini ilan eden olmadı.

Geçen hafta, içinde bulundukları iklim krizini en ağır hisseden Pasifik Adaları liderleri Solomon Adaları’nda düzenlenen forumda bir araya geldi. Forumun sonunda Pasifik liderleri Türkiye’ye COP31 düzenleme adaylığından vaz geçmesi çağrısı yaptı. Palau Cumhurbaşkanı, Surangel Whipps Jr, “Pasifik liderleri COP31’i düzenlemek istediğini açık bir şekilde ilan eder. COP31’i düzenlemeyi biz hak ediyoruz,” dedi.

Avustralya medyası, Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapma ısrarını Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’a bağlıyor. Türkiye’nin ‘First Lady’sinin toprak ve biyoçeşitliliğin korunmasına önem verdiği biliniyor. Bayan Erdoğan geçen yıl Azerbaycan’da yapılan COP29 Zirvesi’nde konuşma da yapmıştı.

Avustralya’da basına konuşan ancak adını açıklamayan yetkililer, Türkiye’nin ısrarındaki bir nedenin de, ‘çekilme karşılığı bir şey beklemeye’ bağlıyor ve daha önceki bir örneğe işaret ediyor: Türkiye COP26 ev sahipliğinden İngiltere’nin verdiği teşvikler nedeniyle çekilmişti. ‘Türkiye çekilmek için Avustralya’dan bir ‘teşvik’ bekliyor olabilir,’ deniyor.

Avustralya Hükümeti böyle bir taleple karşılaşırsa, mali teşvik düşünmüyor.

COP31’in nerede düzenleneceği Kasım ayında Brezilya’da yapılacak COP30’dan önce belirlenmezse, ev sahipliği otomatik olarak İklim Değişikliği Konseyi’nin Almanya’ya aktarılacak. Yani ne Türkiye, ne Avustralya muradına erecek.