WHO aşı ihracatını izne bağlayan AB’yi eleştirdi: Mücadeleye zarar verebilir

AB, aşı tedariki konusunda ilaç şirketi AstraZeneca’yla yaşanan tartışmanın ardından, birlik topraklarında imal edilen aşıların ihracına kontroller getirileceğini teyit etti. Dünya Sağlık Örgütü ise bu adımı eleştirdi.

Örgüt, “aşı milliyetçiliğinin” endişe verici bir trend olduğu ve dünya çapında pandemiyle mücadeleye zarar vereceği uyarılarında bulundu.

Avrupa Komisyonu’ndan yapılan açıklamada “Vatandaşlarımızın korunması ve güvenliği önceliğimizve karşılaştığımız zorluklar bize harekete geçmekten başka çare bırakmadı” denildi.

AB, Oxford Üniversitesi’yle birlikte aşı üreten AstraZeneca’yla kamuoyu önünde yaşanan bir tedarik tartışması yaşıyor.

Birlik, aşılamanın yavaş seyretmesi nedeniyle giderek büyüyen bir baskı altında.

Sağlıktan Sorumlu AB Komisyonu Üyesi StellyaKyrikaides “Harekete geçmekten başka seçenek yoktu” dedi.

AB Komisyonu, şirketin taahhütlerini yerine getirmediğini kanıtlamak için İngiltere-İsveç ortaklığındaki AstraZeneca’yla yapılan gizli satış sözleşmesini yayımladı.

Yeni kurallara göre, aşı üreticileri AB dışındaki ülkelere aşı ihracı için izin almak zorunda kalacak. ABD, Birleşik Krallık, Avustralya ve Kanada gibi gelişmiş ülkeler bu kısıtlamaya maruz kalırken yoksul ülkeler muaf tutulacak.

İhraç başvurularını üye ülkeler değerlendirecek.

Pfizer’ın Belçika’da imal ettiği aşılar şu anda İngiltere’ye gönderiliyor ve AB, İngiltere’de üretilen AstraZeneca aşılarının bir kısmının sözleşme gereği AB vatandaşlarına gönderilmesi gerektiğini söylüyor.

Analiz: Gavin Lee, BBC Avrupa Muhabiri

Avrupa Birliği’nin bu hafta şeffaflığı artırma hedefi taşıyan, aşı ihracı için “bildirim zorunluluğu” getirme planı, bir anda ihraç kontrolüne dönüştü.

Bunda Almanya’nın “AB merkezli şirketlerin ihracat yapıp yapamayacağına AB hükümetleri karar vermeli” şeklindeki ısrarının da rolü var.

Konuştuğum AB yetkilileri bu kararda, bu hafta AstraZeneca’nın AB’ye söz verdiği miktarda aşı teslim edememesini, ikna edici olmayan bir şekilde Belçika’daki üretim tesisinde yaşanan sorunlara bağlamasının da etkili olduğunu söylüyor.

Yeni ihraç sistemi Birleşik Krallık’a gelen aşıları da etkileyebilir.

Pfizer, Belçika’nın Puurs kentinde ürettiği aşıları doğrudan İngiltere’ye gönderiyordu.

Fakat bundan sonra bir ihracat formu doldurup Belçika hükümetinin bunu değerlendirmesi için 48 saate kadar beklemesi gerekecek.

Belçika hükümetinin başvuruyu reddetme hakkı bulunacak.

Hükümetin onayı, ihracatın şirketin AB’ye olan aşı vaadini etkileyip etkilememesine bağlı olacak.

16. madde tartışması

AB Brexit Anlaşması’nın bir maddesini de askıya almayı düşündü fakat Londra ve Dublin’inden gelen tepkiler üzerine vazgeçti.

Brexit Anlaşması, AB’den Kuzey İrlanda’ya gümrük kontrolü olmadan ihracat yapılabilmesini öngörüyor. Ancak 16. madde taraflara “ağır ekonomik, toplumsal ve çevresel zorlukların yaşandığı durumlarda” anlaşmanın bir bölümünü devre dışı bırakma hakkı veriyor.

AB böylece, Kuzey İrlanda’nın AB topraklarından İngiltere’ye aşı ihracatında bir “arka kapı” olarak kullanılmasını önlemeyi amaçlıyordu.

İngiltere Başbakanı Boris Johnson bu haberlerin üzerine, AB’nin “acilen niyetini netleştirmesi gerektiğini” söyledi ve AB bu planlardan geri adım attı.

Brüksel, Mart sonuna kadar taahhüt ettiği aşıları gönderemeyen Pfizer ile de tartışma yaşıyor. Pfizer bunun nedeninin Belçika’daki bir tesisinin acil genişletme çalışmaları olduğunu söylüyor. AstraZeneca’nın 2021’in ilk çeyreğinde AB’ye taahhüt ettiği aşılardan yüze 60 azını göndermesi bekleniyor.

AB ihraç izni aranmasında, yoksul ülkelere aşı bağışı için kurulan Covax girişimine gönderilenleri, İsviçre’yi, Batı Balkan ülkelerini, Norveç’ ve Kuzey Afrika’yı muaf tutuyor. Ancak İngiltere muaf değil.

AB aşağıdaki şirketlerle aşı sözleşmeleri yaptı:

  • AstraZeneca – 400 milyon doz
  • Sanofi-GSK – 300 milyon doz
  • Johnson and Johnson – 400 milyon doz
  • Pfizer-BioNTech – 600 milyon doz
  • CureVac – 405 milyon doz
  • Moderna – 160 milyon doz

AB yetkilileri, AstraZeneca’nın AB’deki tesislerinde çıkan sorunlar nedeniyle yaşanan üretim eksiğinin, İngiltere’deki tesislerin kullanılmasıyla karşılanması gerektiğini söylüyor.

Şirket Çarşamba günü, İngiltere’yle yapılan sözleşmelerin bunu engellediğini belirtti. Ancak görüşmelere yakın bir AB kaynağı, AstraZeneca’nın İngiltere’deki tesislerinde bunu yapmasının bir zorunluluk olduğunu söyledi. AB’nin AstraZeneca’yla yaptığı sözleşme, şirketin de onayıyla Cuma günü yayımlandı. (BBC TÜRKÇE)

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

4 + 9 =

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.