Londra’da son yarım asır ve 1 Mayıs

FARUK ESKİOĞLU – Bugün 1 Mayıs… 1 Mayıs’ın kökü dışarıda. Üstelik 1886 Amerikasındaki 12 yerine 8 saat çalışma mücadelesine uzanıyor. Neyse ansiklopedik bilgi vermeden bizim mahalleye geleyim efeeeem.

1 Mayıslarda Londra’daki işçi ve emekçiler geleneksel olarak Clerkenwell Green’deki (EC1R) Marx Kütüphanesi önünde öğle saatlerinde toplanır ve Trafalgar Meydanı’na doğru uzun bir kortej oluşturarak yürüyüşe geçer. Türkiyeli işçi ve emekçiler Londra’daki 1 Mayıs’ların en renkli grupları arasında sayılabilir. 1 Mayıs kutlamaları, Türkiyeli sosyalistler açısından Birleşik Krallık’taki (BK) yerli yoldaşlarından daha önemsenir ve sınıf çelişkisinin daha keskin olduğu Türkiye’deki çoşku Londra’ya da taşınır.

Kıbrıs sonra Türkiye’den BK’ye göçü bir emek taşınması olarak anlatmak mümkün. Hani yeri gelmişken bizim toplumda 1950’lerden itibaren 10’ar yıllık dilimlere damga vuran emek hareketlerini tek cümleyle anlatırsak şöyle efeeem:

  • 1950’ler: Kıbrıslıların yoğun göçü,
  • 1960’lar: Kıbrıslı Türklere Türkiye’den emek göçünün eklenmesi,
  • 1970’ler: İşçilerin örgütlenmesi, grevler, İngiltere Türk İşçi Birliği’nin işçilerce ve Türkiyeli İlericiler Birliği’nin de TKP İngiltere tarafından kurulması, Türkiye’deki askeri muhtıra sonsarı gelen öğrenciler ve 1974 Kıbrıs harekatı sonrası gelen Kıbrıslılar…
  • 1980’ler: Türkiye’deki 80 darbesi sonrası gelen sendikacı ve aydınlar, toplumda kurumların oluşturulması, turist olarak gelip kaçak çalışan emekçiler
  • 1990’lar: Kürt göçü ve aile birleştirmesi, Au-pairlerin gelişi…
  • 2000’ler: Ankara Anlaşması’ndan gelenler…

1970’lerde TKP’nin Londra kanadı olarak İşçinin Sesi’nin 1 Mayıs meydanlarındaki en kalabalık ekip olduğu görülür. Londra’da Türkiye’de olduğu gibi tatil olmamasına karşın 1 Mayıs günü farklı kültürlerden emekçiler meydanları doldurur. Bizim toplum açısından son yarım asıra göz atıldığında en parlak 1 Mayıs’ın 1975’te yapıldığını söyleyebiliriz. Nedenini de şöyle özetleyeyim efeeem:

1970’lerde Türkiye ve Kıbrıs kökenli işçilerin çoğu İngililizce bilmediklerinden İrfan Nadir’in 101 Commercial Road’daki Wear Well dikim fabrikasında ya da nam-ı diğer Ali Usta, Ali Salih’in Londra çapındaki o dönemin McDonalds’ı 120 Wimpy şubesinde çalışırlar. İki patronda işçilere asgari ücretin üçte ikisini ödemekle kalmaz aynı ücrete 42 saat yerine 80-100 aralığında çalıştırır. İşçiler o dönemde İngiltere Türk İlericiler Birliği’nde (İşçinin Sesi) örgütlenen üniversite ve üstü öğrenciler de işçilere destek verince 1974 Büyük Wimpy Grevi gerçekleşir. Grevin başarısı tekstile de yansır. O dönemde grevlerin başarısı 1 Mayıs alanlarına da yansır. 1975’te resmi tatil olmamasına karşın bütün Wimpy işçilerinin katılımıyla 1 Mayıs alanı dolar taşar.

1980 darbesi sonrasında yurtdışına çıkmak zorunda kalan aydınlar, BK’de de sempati duyduğu siyasetlerin kurumsallaşmasını sağladıkları görülür. 1980’lerin ikinci yarısından sonra Londra’daki 1 Mayıs alanlarında Türkiye’deki bütün siyasilerin pankart açtığı söylenebilir. Gezi Direnişi sırasında öne çıkan çArşı destekçilerinin de son birkaç yıldır, 1 Mayıs’larda pankart açarak toplu yürüdükleri gözlemlenir.

1980’lerin başında işçi sınıfının bileğini büktüğünü sanan İngiltere kapitalizmi aslında kendisinin kaybettiğini şimdilerde anlamaya başladı. Artık iklim değişikliği, salgınlar, sosyal patlama tehditi gibi daha büyük dertlerle karşı karşıya. 1 Mayıs’ınız kutlu olsun efeeem.

Önceki haberTaksim’e çıkmak isteyenlere sert müdahale
Sonraki haberBakan Pakdemirli’ye mermer için kesilecek 48 bin ağacı sordu
Faruk Eskioğlu, (1958, Akşehir) gazeteci ve yazar. 1985'ten bu yana yaşadığı Londra'dan Türkiye'deki ulusal medyaya yönelik muhabirlik, temsilcilik yaptı. Londra'da yayınlanan Türkçe toplum gazetelerinde çalıştı ve bazı gazetelerin kuruluşunda yer aldı. Halen sosyolojik değeri olan haber ve araştırmalara ağırlık veren yazar, halen 2004'te kurduğu Açık Gazete'yi (acikgazete.com) yönetiyor ve köşe yazarlığını sürdürüyor.Eskioğlu, 13'üncü yüzyılın sonunda Horasan'dan Akşehir Maruf köyüne yerleşerek tekke kuran Hasan Paşa soyundan geliyor. Hasan Paşa'nın oğlu Şeyh Hacı İbrahim Veli Sultan'ın "Mülk Allahındır" felsefesiyle Anadolu'da bir ilk sayılan kendine adına kurduğu yoksullara yardım vakfı ise halen faaliyettetir.Eskioğlu, ilk ve orta öğrenimini Akşehir'de tamamladıktan sonra 1979’da AİTİA Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Yüksek Okulu’nu bitirdi. 1984’te Gazi Üniversitesi Ekonomi Fakültesi’nde "master" yaptı. THA’da gazeteciliğe başladı. Aralık 1985’te kendi deyimiyle "siyasi sürgün" olarak geldiği Londra’da ilk 2 yıl baba mesleği kasaplık yaptı. İngilizce öğrendikten sonra medya okudu. Uzun yıllar Nokta dergisi İngiltere Temsilciliği, Hürriyet Londra bürosunda habercilik yaptı. Gazeteciliğin yanısıra 1986-98 arasında grafiker tasarımcı olarak çalıştı. Ayrıca pek çok siyasi afiş ve logo tasarladı.1998’de Türkiye’ye döndü. Hürriyet Gazetesi Ekonomi Servisi’nde haberci ve star.com.tr’de ekonomi editörü olarak görev yaptı. “Basında etik ve toplam kalite yönetimi” üzerine araştırmalar yaptı, bu konudaki konferans ve panellere katıldı.Türkiye’deki 2001 ekonomi krizinde Londra’ya dönerek grafiker tasarımcılık ve gazeteciliği sürdürdü. Toplum gazetelerinden Olay’da genel yayın yönetmenliği yaptı. Londra’da ilk Türkçe internet gazetesini çıkardı ve toplum gazetelerine ilk ajans hizmeti sundu. 2004’te dünya haberleri veren acikgazete.com’u kurdu. İki ayrı toplum gazetesini yayına hazırladı. Türkiye’deki bazı tv kanallarına haber geçti, uzun süre Akşam Londra Temsilciliği’ni üstlendi.Londra'da 2004’te "İçimizden Birisi: Vanunu" başlıklı bir kısa film çekti. Londra'daki toplumu anlatması açısından bir ilk sayılan "Aşkolsun! Adı Aşkolsun" başlıklı belgesel romanı 2007’de Türkiye’de yayımlandı. Türkiye'den 150 ve Kıbrıs'tan 100 yıllık İngiltere'ye göçün anlatıldığı 3 ciltlik "Londra'da Bizim'Kiler" başlıklı araştırması 2019 sonunda çıktı. Eskioğlu’nun Su ve Defne (2004) adlı ikiz kızları bulunuyor.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

twelve + 13 =

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.